Eibert Jongsma is senior adviseur Public Affairs bij sportkoepel NOC*NSF. Achter de schermen lobbyt hij mede namens KWbN bij landelijke politiek en overheid. Dat is veelzijdig werk, met veel activiteiten en contacten. Toch is lobbyen niet groots of meeslepend, zoals hij zelf zegt. “Een PA-er moet blij kunnen zijn met kleine stapjes vooruit. Gelukkig kan ik dat.”
Door Nelleke Naaktgeboren
Of je nou een tocht organiseert, vrijwilligers werft of vergunningen aanvraagt: veel praktische zaken van wandelorganisaties worden beïnvloed door keuzes van gemeenten, provincies en de landelijke overheid. Die bepalen bijvoorbeeld hoeveel ruimte er is voor sport en recreatie, welke regels er gelden, hoe die worden toegepast en welke subsidies beschikbaar zijn.
Juist daarom is het belangrijk dat de belangen van sport én van wandelen bij de politiek en in de maatschappij goed worden vertegenwoordigd. Dat noemen we Public Affairs (PA), een vorm van belangenbehartiging. Public Affairs betekent dat je politieke en bestuurlijke keuzes probeert te beïnvloeden. Dat gebeurt met feiten, goede contacten en vooral veel geduld. NOC*NSF doet dat voor alle Nederlandse sportbonden, waaronder KWbN.
Public Affairs begint met het kiezen van thema’s waarop je iets wil bereiken en met een inhoudelijke strategie. “Voor NOC*NSF is dat niet ingewikkeld”, geeft Eibert Jongsma aan. “We willen namelijk de Sportagenda 2032 realiseren. Daarin staat dat we het sportiefste land van de wereld willen worden, en dat kan ook. Maar dat vraagt wel om een toekomstbestendige sportinfrastructuur. Met sterke verenigingen en ondernemers, met voldoende en goed opgeleid sportkader én met voldoende ruimte voor sport en beweging. En daar hoort dan ook een gezonde financiële basis bij.”
Uit strategisch oogpunt focust NOC*NSF bij belangenbehartiging niet alleen op sport op zich. “We laten ook zien hoe sport kan bijdragen aan onze maatschappij”, licht Eibert toe. “Sport en bewegen zijn gezond. Ze zorgen voor vitale, productieve en weerbare mensen. Dat is prettig voor sporters zelf, maar ook belangrijk voor onze volksgezondheid, economie en defensie. Of neem sportaccommodaties. Die kan je ook gebruiken als plekken voor sociale ontmoeting, biodiversiteit, onderwijs of bij calamiteiten voor noodhulp. Sport is zoveel meer dan een vrijetijdsbesteding.”
Door ook te benadrukken wat sport breder voor de maatschappij kan betekenen, hoopt NOC*NSF op meer steun van politiek en overheid. “Hoe we dat aanpakken? Voor elk sportthema formuleren we concrete lobbydoelen”, vertelt Eibert. “Meestal gaan die over geld, regels en ruimte. Daarbij gaan we niet voor een projectsubsidie, maar voor zaken die structureel, dus op de lange termijn, moeten veranderen. Daarom richt onze lobby zich vooral op landelijke beslissers en beleidsmakers. Denk aan Tweede Kamerleden, de minister en staatssecretaris van Sport én ambtenaren van VWS en andere ministeries. Voor meer kennis en draagvlak werken we ook samen met organisaties en netwerken die onze belangen delen. Alles bij elkaar gaat dat meestal om langdurige lobbytrajecten.
Een voorbeeld van zo’n traject draait om meer ruimte voor sport. Daarvoor wil de sportsector graag een vaste plek in plannen voor ruimtelijke ordening en leefomgeving. Bij de inrichting van een gebied kunnen de plannenmakers dan al vanaf het begin rekening houden met voldoende ruimte voor sport en beweging. En daar niet pas naar kijken als bijvoorbeeld een woonwijk al is gebouwd.
In april 2026 nam de Tweede Kamer een motie aan die dat mogelijk maakt. Sport, bewegen en spelen worden onderdeel van de definitieve landelijke Nota Ruimte. Het ministerie van VWS ontwikkelt daar zogeheten ‘ruimtelijke richtlijnen’ voor en moet stimuleren dat gemeenten die ook gaan gebruiken.
“Vanuit de sportsector hebben we daar drie jaar aan gewerkt”, vertelt Eibert. “Via inspraakmomenten, commissievergaderingen, het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving en gesprekken met Kamerleden. Met onderzoek, beleidsadvies, ruimtelijke oplossingen, een mini-congres en een jongerenmanifest. Nu moeten we volgen of de motie ook volledig wordt uitgevoerd. We zijn er nog lang niet, maar de motie was wel een mooie mijlpaal.”
Sommige lobbytrajecten lopen al tien jaar of meer. Bijvoorbeeld dat voor sport als volwaardig instrument voor preventie binnen de gezondheidszorg. “Voor mijn PA-collega Esther Helthuis is dat bijna een levenswerk”, lacht Eibert.
Daarbij vergeleken was de lobby tegen een hoger btw-tarief voor sport een flitsactie. “Dat plan van het kabinet Schoof werd in mei 2024 bekend”, blikt Eibert terug. “Namens de sport zijn we daar met de KNVB en het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) direct tegen in het verweer gekomen. Vooral door de politiek te laten zien wat de gevolgen zouden zijn. Duurdere sport, lagere sportdeelname, minder onderhoud aan sportaccommodaties, hogere zorgkosten. De voorgenomen tariefsverhoging gold ook voor cultuur, media en horeca. Samen organiseerden we een enorme publiekscampagne. Binnen een half jaar ging de tariefsverhoging voor de sport van tafel.”
NOC*NSF en POS ontmoeten elkaar ook in de bredere campagne ‘Sport gaat niet vanzelf’. Eibert licht toe: “Naast NOC*NSF (die daarbij sportbonden als KWbN vertegenwoordigt) en POS maken ook Maatschappelijke Organisaties in de Sport (MOS), KNVB, Sportkracht12 en Vereniging Sportbedrijven Nederland daar deel van uit. Ook werken we samen met kennispartners Mulier Instituut en Kenniscentrum Sport en Bewegen. We bundelen als landelijke sportsector de krachten om het kabinet én de lokale politiek te overtuigen van de kracht en het belang van sporten en bewegen. Nederland zit in een beweegcrisis. Dat moet veranderen. Het is hoog tijd dat de politiek in beweging komt.”
Het effect van de lobby tegen een hoger btw-tarief voor sport was een mooi resultaat, maar het werk van een lobbyist is niet zo groots en meeslepend als mensen vaak denken. “Een PA-er moet blij kunnen zijn met kleine stapjes vooruit”, zegt Eibert. “Een motie is zo’n stap, of alleen maar een Kamervraag. Mede namens KWbN lobbyen we voor minder regeldruk voor organisatoren van sportevenementen. Daarbij was er in de Tweede Kamer verontwaardiging over de stikstoftoets voor kleine evenementen. Daar ben ik dan blij mee. Maar uiteindelijk wil je voor kleine evenementen een vrijstelling van die toets. En dat is nog een heel eind verder.”
Input van KWbN en wandelorganisaties is belangrijk voor Eibert. “NOC*NSF lobbyt niet voor één sport of sportbond. Maar ik haak aan bij allerlei debatten en bel regelmatig met Kamerleden. Als ik weet wat er in de wandelwereld speelt, kan ik dat meenemen. Zeker als ik een onderwerp in een breder sport- of lobbyverband kan plaatsen. Hoe concreter en levendiger de voorbeelden, hoe meer kans op politiek gehoor.”
“Wandelen heeft een goede positie om meer politieke aandacht te krijgen”, vindt Eibert. “Het is laagdrempelig en het heeft een sterke link met gezondheid. Het partnerschap met zorgverzekeraar a.s.r. sluit daar goed bij aan. Het is mooi dat steeds meer mensen wandelen, maar daar moet wel voldoende ruimte voor blijven.”
Natuurgebieden zijn populair bij wandelaars en andere buitensporters, maar de kwaliteit van de natuur staat onder druk. ”Dat mag geen reden zijn om gebieden zomaar dicht te gooien”, vindt Eibert. “In elk geval niet zolang er geen alternatieven zijn. Daarom pleiten we samen met buitensportbonden en natuurorganisaties voor meer voorzieningen zoals wandelpaden in de directe leefomgeving van mensen en in het landelijke buitengebied. Als meer mensen wandelen, is dat winst voor hun gezondheid, voor onze directe leefomgeving en voor de samenleving als geheel.”
Public Affairs is een strategisch, planmatig en doelgericht proces. Organisaties spelen daarmee in op politieke besluitvorming en maatschappelijke veranderingen. De kernactiviteiten van Pubic Affairs zijn:
